Piše: Lana Mačak
U fokus ovog izvještaja stavila sam detaljno praćenje 17., 18. i 19. sjednice Gradskog vijeća Tuzla i dubinsku analizu Budžeta Grada Tuzla za 2026. godinu. Glavni cilj mi je bio da istražim stvarnu sliku omladinske politike u našem gradu. Koliko su usvojeni strateški dokumenti Grada Tuzle realno usklađeni s onim što se na kraju dana finansira iz Budžeta, te koliko se omladinska pitanja spominju, otvaraju i ozbiljno shvataju tokom samih zasjedanja.
Uvidom u sjednice, evidentno je da se omladinska politika rijetko predstavlja kao samostalna tema oko koje se provode dugotrajnije rasprave, replike ili iznose stavovi političkih subjekata. Pitanja od direktnog značaja za mlađu populaciju najčešće se razmatraju posredno, u sklopu tema koje se odnose na ekonomske, prostorne ili infrastrukturne cjeline.
Dominantne teme koje zauzimaju najveći dio vremena i aktivnosti tokom zasjedanja odnose se na komunalnu infrastrukturu, privredni razvoj i prostorno planiranje. Rasprave su primarno usmjerene na projekte rekonstrukcije i asfaltiranja lokalne putne mreže, širenje sistema centralnog grijanja u urbanim i prigradskim naseljima, te funkcionisanje javnog prevoza. Značajan prostor posvećen je i usvajanju regulacionih planova i razvoju industrijskih zona, sa posebnim osvrtom na Poslovnu zonu ‘Kreka Sjever’. Unutar navedenih ekonomskih rasprava, zastupljen je argument da privlačenje investicija i otvaranje novih privrednih subjekata doprinosi kreiranju radnih mjesta, što se navodi kao ključni faktor za smanjenje odlaska mlađe populacije.
Na sedamnaestoj sjednici centralna tačka dnevnog reda u kontekstu omladinskih politika bila je Odluka o produženju važenja Strategije za mlade Grada Tuzle sa Akcionim planom do kraja 2026. godine. Tokom razmatranja ove tačke materijali su prošli nadležne vijećničke komisije bez predloženih amandmana. Odluka je usvojena jednoglasno i bez rasprave, što ukazuje na postojanje formalnog dogovora.
Na zasjedanju osamnaeste sjednice fokus je u potpunosti bio pomjeren ka operativnim i terenskim pitanjima. Dnevni red je obuhvatao odluke iz oblasti prostornog uređenja, imovinsko-pravnih odnosa i sanacije komunalne mreže u prigradskim naseljima. Za razliku od prethodne sjednice, zabilježen je viši nivo aktivnosti i veći broj javljanja za riječ, gdje su se rasprave vodile oko svakodnevnih zahtjeva građana. Pitanja mladih na ovoj sjednici nisu bila zastupljena kao posebna tema, već su se pojavila posredno, u okviru diskusija o uređenju javnih parkova i sportskih igrališta.
Zasjedanje devetnaeste sjednice je imalo primarno nadzorni karakter, sa fokusom na razmatranje izvještaja o radu i finansijskom poslovanju javnih komunalnih preduzeća i javnih ustanova čiji je osnivač Grad Tuzla. Raspravu su obilježili oprečni stavovi i detaljne analize oko toga koliko su direktori i menadžment preduzeća efikasni u svom poslu. Pitanja od značaja za djecu i mlade bila su obuhvaćena kroz izvještaje o radu ustanova iz oblasti predškolskog odgoja, kulture i sporta, gdje se najviše diskutovalo o dostupnosti mjesta u vrtićima i cijenama usluga za sportske klubove, mada je fokus vijećnika ostao na ekonomskim aspektima poslovanja tih subjekata.
Lokalni parlament redovno usvaja akte koji definišu prava i podršku omladinskoj populaciji. Donesene odluke i zaključci mogu se kategorisati u tri osnovne grupe:
-
Usvajanje i produženje važenja krovnih dokumenata poput Strategije za mlade, čime se obezbjeđuje kontinuitet i usklađenost sa Zakonom o mladima Federacije Bosne i Hercegovine.
-
Donošenje programa i kriterija za dodjelu stipendija učenicima srednjih škola i studentima visokoškolskih ustanova, sa posebnim naglaskom na deficitarna zanimanja i socijalne kategorije.
-
Usvajanje odluka o subvencioniranju kamatnih stopa na kredite za rješavanje prve stambene jedinice za mlade bračne parove, kao dio demografskih mjera podrške ostanku stanovništva.
Na osnovu praćenja sjednica i budžeta, može se zaključiti da je rad Gradskog vijeća Tuzla po pitanju mladih efikasan i organizovan. Činjenica da se strategije, stipendije i subvencije za stanove usvajaju jednoglasno i bez dugih rasprava pokazuje visoku usaglašenost svih političkih aktera. Svi ovi materijali uspješno prođu kroz nadležne vijećničke komisije.
Dok se na zasjedanjima rješavaju tekući komunalni i privredni problemi grada, stabilno finansiranje stipendija i velika ulaganja u sportsku infrastrukturu na terenu jasno pokazuju da Grad Tuzla u praksi ima sistemski i stabilan pristup podršci omladinskoj populaciji. Važni dokumenti se produžavaju na vrijeme, novac za stipendije je stabilan, a dosta novca se ulaže i u gradnju sportskih terena i parkova. Dakle, sistem i finansijska podrška na terenu funkcionišu.
U sklopu analize rada Gradskog vijeća Tuzla, jedna od najznačajnijih tačaka koja se odnosila na temu mladih bila je Odluka o produženju važenja Strategije za mlade grada Tuzle za period 2017–2026. godine sa Akcionim planom za period 2023–2026. godina. Uvidom u zvanični Budžet, čiji ukupni planirani prihodi i rashodi iznose 98.872.000 KM, vidljivo je da je lokalna samouprava ostvarila značajan finansijski rast u odnosu na prethodne periode.
Za oblast koja obuhvata kulturu, sport, mlade i socijalnu zaštitu u Budžetu, odvojeno je ukupno 581.800 KM na nivou tekućih transfera. Unutar te strukture, stavka koja se odnosi na omladinske politike i operativne projekte udruženja jeste “Transfer za mlade i transfer za mobilnost mladih”, za koju je rezervisano 90.000 KM:
-
Tekući transfer za mobilnost mladih: 10.000 KM
-
Transferi za projekte za mlade: 50.000 KM
-
Transfer za rad Vijeća mladih: 30.000 KM
Grad pomaže mladima i na druge načine koji nisu direktno nazvani omladinskim programima, ali ih mi koristimo. Iznos novca za obrazovanje je 3.140.000 KM, što se odnosi na novac za vrtiće, stipendije za učenike i studente koje iznose 100.000 KM i deficitarna zanimanja. Što se tiče stambenog pitanja, subvencije za kamate kada mladi kupuju stan ili rješavaju svoje stambeno pitanje iznose 150.000 KM. Pomoć ljudima koji tek pokreću svoj biznis ili mali obrt nakon škole ili fakulteta zavisi od grantova.
Usvajanjem Odluke o produženju važenja Strategije do kraja 2026. godine obezbijeđen je kontinuitet i usklađenost sa Zakonom o mladima FBiH. Kada uporedimo Budžet za 2025. godinu i za 2026. godinu, vidi se da grad drži prilično sličan pravac, ali ima i nekoliko zanimljivih izmjena.
Novac za projekte mladih je ostao na istom nivou i prošle godine i ove godine je izdvojeno tačno 50.000 KM. Isto je i sa mobilnošću mladih koja je ostala na 10.000 KM. Također, iznosi za stipendije učenika i studenata su 100.000 KM i subvencije kamata za kupovinu prvog stana 150.000 KM prepisani su iz prošle godine u istom iznosu.
Stavka koja se povećala za mlade jeste transfer za rad Vijeća mladih. Prošle godine su imali 22.000 KM, a za ovu godinu im je odobreno 30.000 KM, što predstavlja rast od 8.000 KM.
Najveća razlika se primijeti u kapitalnim ulaganjima. Dok se prošle godine manje izdvajalo za popravke, u 2026. godini grad je izdvojio ogroman novac za sportske terene i igrališta koje mladi koriste. Izdvojeno je preko 1,5 miliona KM samo za obnovu postojećih i još 370.000 KM za izgradnju novih. Grad nije smanjivao prava niti novac za mlade u odnosu na prošlu godinu. Odlučeno je da se najveći dio novog novca usmjeri u obnovu sportskih igrališta po naseljima.
Prilikom razmatranja Odluke o produženju važenja Strategije za mlade, zabilježeno je proceduralno usvajanje bez amandmana i bez otvaranja vijećničke rasprave. Dokument su jednoglasno usvojili prisutni članovi predstavničkog tijela.
Na osnovu sprovedene analize mogu se izvesti tri ključna zaključka. Prvo, rad Gradskog vijeća po pitanju mladih pokazuje institucionalnu stabilnost i efikasnost; jednoglasno usvajanje krovnih dokumenata, stipendija i subvencija bez dugih rasprava potvrđuje postojanje stabilnog formalnog konsenzusa među političkim akterima. Drugo, analiza budžeta ukazuje na jasan finansijski kontinuitet i stabilnost u finansiranju prava mladih, uz snažan fokus na kapitalne projekte poput sportskih igrališta i parkova koji direktno unapređuju kvalitet života na terenu. Treće, glavni izazov omladinske politike ostaje njena pasivna i proceduralna zastupljenost; pitanja od značaja za mlade rijetko podstiču amandmane ili samostalne vijećničke debate, već se uglavnom rješavaju posredno unutar širih ekonomskih i infrastrukturnih tema.
Grad Tuzla uspješno obezbjeđuje sistemsku i stabilnu administrativno-finansijsku podršku omladinskoj populaciji, ali je za suštinski napredak u budućnosti potrebno preći okvir čistog proceduralnog usvajanja i potaknuti aktivniju, direktnu diskusiju o specifičnim potrebama mladih na samim sjednicama vijeća.
Ovaj članak je izrađen u sklopu projekta “Ispod stola” koji realizuje Omladinska novinska asocijacija u Bosni i Hercegovini, uz podršku Evropske unije kroz program “Platforma odgovorno.st” koji u BiH implementiraju Transparency International u BiH, Balkanska istraživačka mreža u BiH (BIRN BiH) i Udruženje građana i građanki Zašto ne. Sadržaj je isključiva odgovornost autora/ice i izdavača, te izneseni stavovi u ovom članku/infografici nisu i ne mogu biti smatrani stavovima Europske unije i partnerskih organizacija.
