Piše: dr. Tarik Hubana, ARTI Analytics i Adna Softić, MSc, Verlab Institute
Savremeni svijet mijenja se brzinom kakvu su rijetke generacije prije nas iskusile. Tehnologije koje su nekada bile rezervisane za elitne istraživačke laboratorije i multinacionalne korporacije danas postaju dostupne lokalnim timovima, startapima i mladim istraživačima. Vještačka inteligencija, nauka o podacima i računarstvo visokih performansi više nisu apstraktni pojmovi. To su praktični alati koji oblikuju način, na koji se razvijaju proizvodi, stvara znanje i grade karijere. Pristup infrastrukturi za računarstvo visokih performansi danas ima direktan uticaj na konkurentnost malih i srednjih preduzeća.
Evo zašto je to važno u praksi. Brzina postaje strategija: računarstvo visokih performansi smanjuje vrijeme simulacija i obrade podataka sa dana na sate. Mala i srednja preduzeća mogu brže razvijati prototipe, testirati više scenarija i skratiti vrijeme izlaska na tržište. U sektorima kao što su energetsko modeliranje, biomedicinsko inženjerstvo ili napredna proizvodnja, ova razlika je presudna. Složenost postaje dostupna: bez računarstva visokih performansi, napredno modeliranje, treniranje modela vještačke inteligencije i analiza velikih skupova podataka ostaju nedostižni. Inovacija postaje skalabilna: računarstvo visokih performansi omogućava razvoj vještačke inteligencije, obradu velikih podataka i inženjerske simulacije u velikom obimu.
Mala i srednja preduzeća mogu preći put od dokaza koncepta do industrijske primjene bez eksternalizacije ključnog znanja. Kompanije koje se oslanjaju na validirane simulacije i dizajn zasnovan na podacima ostvaruju bolju poziciju u projektima Evropske unije, tenderima i međunarodnim partnerstvima. Pristup infrastrukturi za računarstvo visokih performansi jača tehničku zrelost organizacije. U kontekstu Evropske unije, inicijative poput EuroHPC Joint Undertaking i nacionalnih kompetencijskih centara proširuju pristup malim i srednjim preduzećima. U Bosni i Hercegovini, učešće u ekosistemu Nacionalnog centra za računarstvo visokih performansi u Bosni i Hercegovini omogućava lokalnim kompanijama eksperimentisanje, obuku zaposlenih i pilotiranje naprednih računarskih rješenja.
ARTI Analytics: Razvoj platforme vještačke inteligencije bez programiranja, zasnovane na orkestraciji inteligentnih agenata za složene radne tokove.
Takva platforma nadilazi statične tokove mašinskog učenja. Ona se oslanja na više multimodalnih inteligentnih agenata koji međusobno komuniciraju, evaluiraju rezultate, prilagođavaju strategije i kontinuirano optimiziraju ishode. Ovakav pristup značajno povećava složenost razvoja i zahtijeva značajne računske resurse za eksperimentisanje, treniranje modela velikih razmjera i brze validacijske cikluse.
Platforma za nauku o podacima i mašinsko učenje razvijena je s jasnim ciljem: omogućiti timovima da efikasnije, pouzdanije i transparentnije dizajniraju, treniraju i implementiraju modele vještačke inteligencije, čak i pri radu sa kompleksnim skupovima podataka i zahtjevnim slučajevima primjene. Poseban fokus platforme je modul za računalni vid, ključna tehnologija u brojnim savremenim primjenama, uključujući zdravstvo, industrijsku inspekciju, pametne gradove i sigurnosne sisteme.
Razvoj rješenja iz oblasti računalnog vida nije jednostavan. Treniranje takvih modela podrazumijeva velike skupove slika, ponovljena testiranja različitih arhitektura modela, opsežno podešavanje hiperparametara i kontinuiranu validaciju radi osiguranja robusnosti i generalizacije. Na konvencionalnoj opremi ovi procesi su dugotrajni i često primoravaju timove na kompromise u kvalitetu modela ili vremenu razvoja. Upravo tu računarstvo visokih performansi mijenja pristup razvoju.
Od pristupa infrastrukturi Nacionalnog centra za računarstvo visokih performansi u Bosni i Hercegovini do treniranja platforme vještačke inteligencije i prijave na poziv FORTISSIMO
Kompanija ARTI Analytics obratila se Nacionalnom centru za računarstvo visokih performansi u Bosni i Hercegovini sa jasno definisanom vizijom proizvoda i prethodnim tehničkim iskustvom. U skladu s metodologijom centra, kompanija je klasifikovana kao zreo korisnik, tim koji razumije koncepte računarstva visokih performansi, paralelna opterećenja i računske implikacije razvoja vještačke inteligencije velikih razmjera.
Provedena je inicijalna tehnička procjena kako bi se analizirale karakteristike opterećenja, potrebe za skalabilnošću i očekivani razvojni pravci. Na osnovu procjene, ARTI Analytics je dobio strukturirani pristup eksperimentalnoj infrastrukturi smještenoj u okviru Verlab Instituta, uz dodijeljeno računsko vrijeme prilagođeno potrebama eksperimentisanja i treniranja.
Tim je prešao sa ograničenja lokalnih resursa na okruženje koje omogućava visoko paralelno treniranje modela, kontrolisano benchmarkiranje i neprekidno izvršavanje zahtjevnih zadataka vještačke inteligencije. Umjesto sekvencijalnog eksperimentisanja ograničenog lokalnom opremom, korišten je paralelizam velikih razmjera za istovremeno treniranje i evaluaciju više konfiguracija modela u reproduktivnim uslovima.
Ključni rezultati uključivali su:
- značajno smanjenje vremena treniranja i eksperimentisanja
- ubrzanje iterativnih ciklusa razvoja modela i strategija predobrade podataka
- pouzdano benchmarkiranje u identičnim računarskim okruženjima
- poboljšanu stabilnost i reproduktivnost modela za industrijsku primjenu
Vrijeme izlaska na tržište modula za računalni vid značajno je skraćeno. Ciklusi validacije i optimizacije komprimirani su bez kompromisa u pogledu robusnosti. Prošireni prostor za eksperimentisanje dodatno je unaprijedio performanse i pouzdanost modela.
Od dokaza koncepta do strateškog pozicioniranja
Nakon uspješno razvijenog dokaza koncepta na infrastrukturi za računarstvo visokih performansi, centar je paralelno sa kompanijom ARTI Analytics radio na identifikaciji odgovarajućih evropskih izvora finansiranja i akceleracijskih programa. U tom procesu zajednički je prepoznat poziv FORTISSIMO kao strateški put za skaliranje i industrijsku validaciju. Priprema prijave realizovana je kroz blisku saradnju, usklađujući tehničku zrelost postignutu kroz pristup infrastrukturi sa ciljevima programa koji podržava napredne digitalne inovacije u malim i srednjim preduzećima.
Pristup računarstvu visokih performansi tako je prerastao u širi okvir koji obuhvata tehničku validaciju, tržišnu akceleraciju i evropsko pozicioniranje. Razvojni put vodio je od pristupa infrastrukturi, preko validacije dokaza koncepta, do prijave na međunarodni program.
Prilike za mlade generacije
Najznačajniji dugoročni uticaj ove saradnje ogleda se u njenoj relevantnosti za mlade profesionalce, studente i istraživače na početku karijere. Savremeno tržište rada zahtijeva ne samo teorijsko znanje, već i praktično iskustvo sa naprednim alatima, skalabilnim sistemima i realnim ograničenjima.
Kroz obuke na infrastrukturi za računarstvo visokih performansi, mladi učesnici imaju priliku raditi na proizvodima industrijskog nivoa, steći praktično iskustvo u radu sa kompleksnim računarskim sistemima, razumjeti kompletan životni ciklus razvoja vještačke inteligencije od pripreme podataka do implementacije, te uvidjeti kako njihove vještine generišu konkretnu vrijednost za industriju i društvo.
U kontekstu Bosne i Hercegovine i šire regije Zapadnog Balkana, dostupnost savremene istraživačko-razvojne infrastrukture pokazuje da je inovacija visokog nivoa moguća i lokalno, uz odgovarajući ekosistem i partnerstva.
Saradnja kao model budućnosti
Partnerstvo između tima za nauku o podacima i mašinsko učenje i Nacionalnog centra za računarstvo visokih performansi u Bosni i Hercegovini, uz vodstvo Verlab Instituta, predstavlja model saradnje koji postaje sve značajniji u digitalnoj eri. Povezivanjem istraživačke infrastrukture, privatnog sektora i motivisanih mladih stručnjaka stvara se okruženje pogodno za održivu inovaciju.
Računarstvo visokih performansi nije cilj samo po sebi. Ono je platforma koja omogućava brže sazrijevanje ideja, smanjuje razvojnu neizvjesnost i podržava donošenje odluka zasnovanih na podacima tokom cijelog inovacijskog procesa.
U svijetu koji sve više oblikuju podaci, algoritmi i računska snaga, ovakve inicijative postaju nužnost. Saradnja sa Nacionalnim centrom za računarstvo visokih performansi u Bosni i Hercegovini i Verlab Institute predstavlja primjer kako nove tehnologije mogu oblikovati savremeni svijet i otvoriti nove horizonte za buduće generacije inovatora.
